Uitleg bij de CAO-controle

Wat een cao is

Een collectieve arbeidsovereenkomst is een schriftelijke afspraak tussen een of meer werkgevers of werkgeversorganisaties en een of meer werknemersorganisaties. Dat staat in de Wet op de collectieve arbeidsovereenkomst. Er zijn twee vormen. Een bedrijfstak-cao geldt voor een sector. Een ondernemings-cao geldt voor één bedrijf.

In de tekst staan onder meer loonschalen, functiegroepen, periodieken, toeslagen, vakantie, werktijden en vaak ook pensioen en vergoedingen. De cao gaat voor op een individuele arbeidsovereenkomst waar de cao dwingend is. Een hoger loon mag bij een minimum-cao. Bij een standaard-cao liggen de afspraken vaster.

Wanneer de cao geldt

Een werkgever is gebonden als hij de cao zelf sluit, als hij lid is van de werkgeversorganisatie die haar sloot, of als hij haar vrijwillig toepast. Bij een bedrijfstak-cao kan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bepalingen algemeen verbindend verklaren. Dan gelden die bepalingen voor de werkgevers en werknemers die onder de werkingssfeer vallen, ook zonder lidmaatschap. Bijna alle bedrijfstak-cao’s zijn algemeen verbindend verklaard. Een ondernemings-cao wordt niet algemeen verbindend verklaard.

De werkingssfeer bepaalt welk werk eronder valt. Uitzendkrachten hebben vaak een eigen cao. Een algemeenverbindendverklaring staat in de Staatscourant en geldt voor een beperkte periode. Niet elke zin uit het cao-boekje wordt verbindend: protocollen en toelichtingen vallen daar meestal buiten. Een verbindendverklaring werkt zelf niet terug. Een loonsverhoging in de cao kan wel een ingangsdatum in het verleden hebben. Dan volgt een nabetaling.

Wat er op de loonstaat moet landen

De werkgever voert een loonadministratie. Daar horen een loonstaat, een loonstrook, een jaaropgave en de loonaangifte bij. De werkgever blijft daarvoor verantwoordelijk, ook als een loonadministratiekantoor de verwerking doet.

Een cao-wijziging wordt pas echt op het moment dat iemand haar vertaalt naar looncomponenten: de schaal en de trede, een periodiek, een ploegen- of onregelmatigheidstoeslag, de vakantie-uren en het vakantiegeld. Het wettelijk vakantiegeld is ten minste 8% van het bruto jaarloon. Een cao kan een hoger percentage afspreken. Het wettelijk minimumuurloon wijzigt per 1 januari en per 1 juli. Op de loonstrook hoort het minimumuurloon dat voor de werknemer geldt.

De wettelijke vakantie is ten minste viermaal de overeengekomen arbeidsduur per week, gerekend in uren per jaar. Een cao legt daar vaak bovenwettelijke dagen bovenop. Voor opeenvolgende contracten voor bepaalde tijd geldt artikel 7:668a BW. Tot en met 31 december 2027 is de hoofdregel: meer dan drie contracten, of een keten langer dan 36 maanden, maakt het laatste contract een contract voor onbepaalde tijd. Een tussenpoos van meer dan zes maanden breekt die keten. Een cao kan daarvan in beperkte gevallen afwijken. Er ligt een wetsvoorstel om de tussenpoos die de keten breekt te verlengen.

Waar het in de praktijk misgaat

Functies schuiven op, terwijl de indeling in de functiegroep blijft staan. Een nieuwe schaal of toeslag wordt te laat in het salarispakket gezet. Een periodiek blijft uit. Vakantiedagen volgen de cao niet. Een uurloon zakt onder het minimumuurloon, bijvoorbeeld na een jeugdschaal of een deeltijdherrekening. Een fout in één periode werkt door in reserveringen, de loonaangifte en soms in latere correcties.

Wat de zes controles daarmee doen

• Salaris: het uurloon naast de loontabel uit de geldende cao, voor de schaal en trede.
• Minimumloon: het uurloon naast het wettelijk minimumuurloon voor de leeftijd.
• Arbeidsduur: de contracturen naast de cao-werkweek, en de gewerkte uren naast de Arbeidstijdenwet.
• Vakantie: de vakantiedagen naast de cao-afspraak, naar leeftijd en contracturen.
• Contract: proeftijd, aanzegtermijn en ketenregeling uit het Burgerlijk Wetboek.
• Toeslagen: de vakantietoeslag naast de wettelijke 8% en het cao-percentage.

Overwerktoeslag, opzegtermijnen en pensioen zijn nog geen actieve controle. De bron van de cao is onze cao-bibliotheek. De personeelsgegevens komen uit Nmbrs. De toets wijst een verschil aan. Zij vervangt de loonadministrateur niet, past geen bedrag aan en doet geen uitspraak in een geschil. De langere uitleg per controle staat op zes controles op de loonstaat. Hoe een loonperiode verloopt, staat op hoe de toets verloopt.